Merhaba. Bugün elimizdeki kaynaklarla birlikte Anadolu ve çevresinde kutlanan, baharın gelişini müjdeleyen çok özel bir geleneği, Hıdrellez’i konuşacağız. Merhaba. Evet, Hıdrellez gerçekten köklü bir gelenek. Kaynaklarımız da çok çeşitli, akademik görüşlerden, yerel anlatılara, kültürel analizlere kadar uzanıyor. Biz de istiyoruz ki Hıdrellez nedir, kökeni nereye dayanır, ritüelleri nelerdir ve tabii günümüzde bizim için ne anlam ifade edebilir, biraz bunları açalım.
YAZININ DEVAMI
Hıdırellez, Türk halk kültüründe baharın gelişini kutlamak için yapılan en renkli bayramlardan biridir. Her yıl 5 Mayısakşamı başlayıp 6 Mayıs günü devam eder. Efsaneye göre, bolluk getiren Hızır Peygamber ile denizlerin koruyucusu İlyas Peygamber bu tarihte buluşur. Bu nedenle gün, şansın ve yenilenmenin simgesi sayılır.
Bayramın kökleri Orta Asya’daki şaman ritüellerine ve Mezopotamya’da yapılan bahar törenlerine kadar uzanır. Osmanlı döneminde saray bahçelerinde saz heyetleri çalar, padişah halkla birlikte eğlenirdi. Eski Rumi takvime göre 6 Mayıs, “yaz günleri”nin başlangıcıdır; 8 Kasım’a kadar süren bu dönem “Hızır Günleri” diye adlandırılır. Bu nedenle Hıdırellez, Balkan köylerinde hâlâ “Yaz Pazarı” ismiyle anılır ve çok renklidir.
Şenlikler akşamüstü yakılan küçük ateşlerle başlar. Gençler, “hastalıklar ateşte kalsın” diyerek alevlerin üzerinden üç kez atlar. Bazı bölgelerde dilekler renkli iplerle gül dallarına asılır; başka yerlerde minik kil evler yapılarak “yeni ev” isteği anlatılır. Edirne’deki Kakava Şenlikleri ritüelleri en canlı yaşatan örnektir. Roman toplulukları Tunca Nehri kıyısında toplanır, sabaha karşı suya girerek arınır, ardından davul ve klarnet eşliğinde dans eder. Anadolu’nun güneyinde ise “niyet” kâsesi hazırlanır: Gece suya bırakılan yüzük, boncuk ve fasulye taneleri sabah çekilerek o yılki talih yorumlanır.
Piknik sofrası Hıdırellez’in vazgeçilmezidir. Mevsimin ilk yeşil otlarıyla yapılan pilavın yanına kuzu etli yemekler, baklalı börekler ve “sakatat kayganası” denilen tatlı servis edilir. Büyükler gençlere “Hızır uğrası” diye para verir; bu paranın cüzdanda bereket getireceğine inanılır. 2017’de Hıdırellez, Türkiye ile Kuzey Makedonya’nın ortak dosyasıyla UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne girmiştir. Böylece gelenek uluslararası koruma altına alınmıştır.
Bugün Hıdırellez, şehir parklarında düzenlenen konserler ve halk oyunlarıyla da kutlanır; modern yaşamla gelenek el ele verir. Ateşin sıcaklığı, suyun arındırıcı gücü ve doğanın taptaze rengi, katılan herkese umut aşılar. Siz de 5‑6 Mayıs’ta bir gül ağacının yanına gidin, dileğinizi fısıldayın ve baharın enerjisini içinize çekin. Belki de Hızır, tam o anda size de uğrar ve yeni yılınıza bolca bereket katar.
Sabah erken kalkıyorum. Annem bana güzel bir kahvaltı hazırlıyor. Ben masada oturuyorum ve çay içiyorum. Babam bana hediye paketleri veriyor. Ben teşekkür ediyorum ve hediye paketlerini açıyorum. İçinden renkli balonlar ve küçük oyuncaklar çıkıyor. Çok seviniyorum. Ben balonları şişiriyorum ve odayı süslüyorum.
Bugün arkadaşlarım da geliyor. Kapıda beni selamlıyorlar ve “doğum günün kutlu olsun” diyorlar. Hep birlikte salona geçiyoruz. Masada büyük bir pasta var. Pasta beyaz kremalı ve çilekli. Ben pastayı kesiyorum ve arkadaşlarıma dilim dilim pasta veriyorum. Hepimiz pasta yiyoruz ve çay yada kahve içiyoruz. Arkadaşlarım şarkı söylüyor. Ben de onlara eşlik ediyorum ve dans ediyorum. Çok mutlu hissediyorum.
Şimdi arkadaşlarımla bir oyun oynamak istiyorum. Sonra sinemaya gitmek istiyorum ama önce biraz dinlenmek istiyorum. Bugün bir sürü fotoğraf çekmek istiyorum. Bir fotoğraf çekmek için telefonumu alıyorum. Fotoğraf çekiyorum ve gülüyorum çünkü gözlerim kapalı. Annem bana bir sürpriz yapmak istiyor. Belki yeni bir elbise almak istiyor.
Daha sonra ailemle birlikte parkta yürümek istiyorum. Hava güzel, güneş parlıyor ve kuşlar ötüyor. Bugün benim için çok özel bir gün. Hem eğlenmek hem de dinlenmek istiyorum. Gece yatmadan önce teşekkür etmek istiyorum. Aile ve arkadaşlarıma teşekkür etmek istiyorum çünkü doğum günüm çok güzel geçiyor. Mutlu bir yıl geçirmek istiyorum.
Müşteri: Merhaba.
Satıcı: Merhaba, hoş geldiniz. Ne arıyorsunuz?
Müşteri: Ben bir gömlek arıyorum.
Satıcı: Ne renk istiyorsunuz?
Müşteri: Mavi. Açık mavi tercih ediyorum.
Merhaba, bugünkü incelememizde hepimizin bildiği bir konuya bakıyoruz, kediler ve köpekler. Siz kedi insanı mısınız yoksa köpek mi? Merhabalar. Evet, çok yaygın bir soru bu. Elimizde çeşitli makaleler, blog yazıları var. Bu iki popüler evcil hayvanı karşılaştırıyorlar. Hani avantajları, dezavantajları, bakımları. Evet, evet. Amaçımız da bu kaynaklara bakarak aralarındaki temel farkları anlamak. Belki de bu seçimimiz bizim hakkımızda ne söylüyor, ona bakmak. Hadi başlayalım. Tabii. İlginç bir konu.
MAKALENİN DEVAMI
Türkçe’de insanların duygularını anlatmak için birden çok fiil vardır. Özellikle sevgi ve ilgi anlatırken “sevmek, hoşlanmak, beğenmek, bayılmak” fiillerini kullanırız. Bu fiillerin hepsi olumlu duygu bildirir; ancak hislerin derecesi farklıdır. Bu yazıda, bu dört fiilin anlam farklarını ve basit örnek cümleleri öğreneceksin.
MAKALENİN DEVAMI
Dün öğlen saatlerinde İspanya ve Portekiz’de büyük bir elektrik kesintisi yaşandı. Milyonlarca insan elektriksiz kaldı. Metro, tren, trafik ışıkları ve internet aniden durdu. Akşamdan itibaren enerji yavaş yavaş geri geldi. Bu sabah iki ülkede elektriğin neredeyse tamamı tekrar verildi. Yetkililer sebebi araştırıyor; ilk bilgilere göre Fransa hattındaki bir arıza zincirleme çöküşe yol açtı.
HABERİN DEVAMI
BOTTO küçük bir kasabada yaşayan neşeli bir gençti. Her ayın ilk haftası, işi çıkışında köşedeki bayiden piyango bileti almayı severdi. Ona göre bu ince kâğıt, büyük hayallerin anahtarıydı. Bir sabah kahvesini yudumlarken televizyonda piyango sonuçlarını gördü. Sayılar, cebindeki biletle aynıydı! Botto’nun kalbi hızla attı. “Milyarder oldum!” diye bağırdı, sonra hemen telefonundan numaraları yeniden kontrol etti ve sonuçları küçük bir kâğıda not etti. Emin olunca annesini aradı, “Anne, artık borç kalmadı!” dedi heyecanla. Komşu Ayşe teyze balkondan sordu: “Ne oldu evladım?” Botto gülerek, “Başıma talih kuşu kondu!” diye cevap verdi.
BOTTO hemen hayal kurmaya başladı. Ailesine geniş, bahçeli bir ev, en yakın arkadaşına okuma kulübü olan bir kafeterya. İş yerinde sıkılan arkadaşlarına da “Artık çalışmanıza gerek yok, ben sizi desteklerim” dedi. Evine döndüğünde büyük bir defter açtı ve dileklerini tek tek yazdı: yeni bir araba, Kapadokya’da balon turu, babasına balıkçı teknesi, annesine seramik atölyesi, kardeşine üniversite harcı, mahallenin kütüphanesine bilgisayar. Hayaller büyüdükçe BOTTO’nun yüzü de parlıyordu. Akşam, mahalle lokantasında küçük bir kutlama yemeği verdi. Komşular şaşkın, BOTTO mutlu ve cömertti; masadaki herkes çorba, kebap ve tatlı yedi. BOTTO garsona yüklü bir bahşiş bıraktı. Masadan kalkarken “Nasılsa yarın Ankara’ya gidip ödülümü alacağım” diyordu sürekli. O gece uyku girmedi gözüne. Çantasında bilet, başucunda hayallerle sabahı bekledi. Yastığa başını koyduğunda “Yeni hayatım beni çağırıyor” diye mırıldandı ve gözlerini kapattı, ama kalbi sabaha kadar adeta dans etti.
Ertesi gün ilk otobüse bindi. Yol boyunca camdan dışarı baktı, tarlalar ve dağlar geçerken geleceğini düşündü. Yanındaki yaşlı adamla sohbet etti, “Gençlikte umut iyidir,” dedi adam, BOTTO başını salladı. Piyango idaresinin cam kapısından içeri girerken yüzünde kocaman bir gülümseme vardı. Görevli kadın bileti inceledi, bilgisayara baktı ve başını üzüntüyle salladı. “Üzgünüm,” dedi yumuşak bir sesle, “bu bilet geçen ayın çekilişine ait.” BOTTO’nun anteni titredi. Kulakları uğuldadı. Bir an elindeki küçük ve artık değersiz kâğıda baktı. Hayallerinin kapısı kapanmıştı. Yine de derin bir nefes aldı. “Demek ki tarihleri dikkatli okumalıymışım,” diye mırıldandı. Akşam kasabasına döndüğünde eski işine geri gitti, arkadaşlarından özür diledi ve annesinin yaptığı çorbayı sessizce içti. Ama umut bitmedi. Ertesi sabah maaşını alınca yine bayiye gitti. Yeni ve taze tarihli bir piyango bileti aldı, gözlerini kısarak tarihe baktı ve gülümsedi. “Belki bir gün,” diye fısıldadı, “doğru zamanda, doğru biletle.” Ardından havada süzülerek işe gitti, cebinde umut, aklında dersle.
