Kadın: Merhaba. Yaz geldi. Sıcaklar da bastırdı. Tabii biliyoruz bu havalar bazen gerçekten bunaltıcı olabiliyor. Hatta bazıları için daha da zorlayıcı. Bugün işte tam bu konuya giriyoruz: Sıcak havalarda nasıl serin kalırız? Senin için basit ama etkili yolları konuşacağız. Bir de eee özellikle dikkat etmesi gereken kişiler var. Onlar için de bilgiler vereceğiz. Hazırsan başlayalım mı? Şimdi sıcaklarla başa çıkmak için herkesin yapabileceği basit şeyler var değil mi? Sanırım ilk akla gelen, eee, su içmek.

Erkek: Kesinlikle. Kesinlikle. Su hayati önem taşıyor. Günde en az böyle 8-10 bardak su içmek lazım.

Kadın: Hı hı.

Erkek: Ama şuna dikkat. Şekerli içecekler, gazlı olanlar hatta kahve, alkol, e bunlar iyi değil.

Kadın: Aa neden peki?

Erkek: Çünkü bunlar vücuttan daha fazla su atılmasına neden oluyor. Yani su kaybettiriyor. Vücudun su dengesi çok önemli serin kalmak için.

Kadın: Anladım. Peki ya giysiler, koyu renkler Güneşi daha çok çeker diyorlar ya hep?

Erkek: Aynen öyle. Koyu renkler ısıyı emer. O yüzden açık renkli giysiler tercih etmek lazım. Mümkünse bol olsun biraz.

Kadın: Kumaşı da önemli mi?

Erkek: Tabii tabii. Pamuklu, keten gibi doğal kumaşlar en iyisi. Hem teri emer hem de cildin nefes almasını sağlar. Şapka ve güneş gözlüğü de unutmamak lazım. Korur yani.

Kadın: Peki dışarı çıkacaksak zamanlama önemli mi? Öğlen sıcağı falan

Erkek: Çok önemli. Güneşin en dik olduğu saatler var ya hani Sabah 10’la öğleden sonra 4 arası.

Kadın: Evet. En sıcak zamanlar.

Erkek: İşte o saatlerde mümkünse dışarıda olmamak en iyisi. İşlerin varsa sabah erken ya da akşam serinliğinde halletmeye çalış.

Kadın: Peki evdeyiz diyelim. Klima yok. Ne yapacağız?

Erkek: Hah! Ev içinde yöntemler var. Mesela güneş gören pencereler var ya onların perdelerini kapalı tut ısıyı bayağı keser.

Kadın: Mantıklı. Başka?

Erkek: Kullanmadığın odaların kapısını kapatırsan serin hava oturduğun yerde daha iyi kalır. Lamba, televizyon gibi aletler de ısıya yer. Gereksizse kapatmak lazım.

Kadın: Hı hı.

Erkek: Sık sık ılık duş almak çok iyi gelir. Vücut ısısını düşürür.

Kadın: Ilık duş, soğuk değil yani?

Erkek: Evet, ılık daha iyi. Çok soğuk şok etkisi yapabilir. Bir de şey var: vantilatörün önüne bir kap buz koymak.

Kadın: Aa o işe yarıyor mu? Gerçekten

Erkek: Yarıyor. Yarıyor. Daha serin hava üflüyor odaya. Hatta bileklere, enseye soğuk su sürmek, evde çıplak ayakla gezmek bile ferahlatır anlık olarak.

Kadın: Yemek konusu da var bir de. Ağır yemekler sanki daha çok bastırıyor sıcağa.

Erkek: Çok doğru. Vücut yemeği sindirirken ısı üretir zaten. Ağır yemekler bu ısıyı artırıyor.

Kadın: Ne yemeli peki?

Erkek: Hafif şeyler. Bol bol sebzeye meyve. Özellikle karpuz, salatalık gibi suyu bol olanlar harika. Zeytinyağlılar, salatalar, ayran aşı gibi soğuk çorbalar. Bunlar çok iyi seçenekler.

Kadın: Nelerden kaçınmalı?

Erkek: Kızartmalar, çok yağlı, çok tuzlu yiyecekler, ağır hamur işleri. Bunlardan uzak durmak lazım. Bir de mutfakta fırın, ocak gibi aletleri aynı anda çalıştırmamaya çalışmak da evin ısısını düşürmeye yardımcı olur.

Kadın: Anladım. Şimdi eee herkes sıcaktan aynı şekilde etkilenmiyor dedik. Kimler daha dikkatli olmalı? Risk grupları kimler yani?

Erkek: Evet bu önemli bir nokta. Bazı insanlar sıcağa karşı daha hassas oluyor maalesef. Mesela yaşlılar, yani 65 yaş üstü kişiler. Onların vücutları sıcaklığı dengelemekte biraz daha zorlanabiliyor.

Kadın: Ne yapmalılar peki?

Erkek: Susadıklarını hissetmeseler bile düzenli su içmeleri çok önemli. Günün sıcak saatlerinde serin yerlerde kalmaya çalışmalılar. Klimalı bir ev, kütüphane, alışveriş merkezi gibi. Baş dönmesi, bulantı gibi şeylere dikkat etsinler. Yalnızlarsa birilerinin arada kontrol etmesi iyi olur.

Kadın: Bebekler ve küçük çocuklar da var sanırım.

Erkek: Evet. Evet. 5 yaş altı çocuklar. Onların da vücudu çabuk ısınıyor. Bol sıvı vermek lazım onlara. Güneşten korumak şart. Gölge, şapka, güneş kremi.

Kadın: Hı hı.

Erkek: Ve asla ama asla park etmiş arabada bırakmamak lazım. Birkaç dakika bile olsa çok tehlikeli. Arabanın içi fırın gibi oluyor.

Kadın: Çok doğru. Başka kimler var?

Erkek: Kronik hastalığı olanlar. Mesela kalp, akciğer, böbrek hastalığı, diyabeti olanlar. Sıcak hava kalbi daha çok yorabilir.

Kadın: İlaç kullananlar için özel bir durum var mı?

Erkek: Var tabii. Özellikle tansiyon ilacı veya idrar söktürücü kullanıyorlarsa mutlaka doktorlarıyla konuşmalılar. Sıcak havalar için ağır işlerden kaçınmalı, serin kalmalı ve bol sıvı içmeliler. Kalp hastaları mesela göğüs ağrısı, nefes darlığı hissederlerse hemen doktora gitmeliler.

Kadın: Bir de dışarıda çalışanlar var tabii.

Erkek: Aynen. İnşaat işçileri, tarım işçileri gibi güneşte çalışanlar onların da sık sık mola vermesi, gölgede dinlenmesi ve bol bol su içmesi gerekiyor. Mümkünse işe yavaş yavaş başlayıp vücudun alışmasını sağlamak da iyi bir yöntem.

Kadın: Anlattıkların çok önemli. Peki işler ciddiye binerse yani sıcak çarpması gibi bir durum olursa nasıl anlarız bunu? Belirtileri neler?

Erkek: Sıcak çarpması çok tehlikeli. Acil müdahale gerektiriyor. Belirtileri bilmek lazım. Birincisi çok yüksek ateş. Yani 40 derecenin üstü.

Kadın: Oo, yüksekmiş.

Erkek: Evet. Cilt genelde kızarık, sıcak ve kuru olur. Yani terleme durmuş olabilir. Bu önemli bir işaret. Nabız ve nefes alma hızlanır. Şiddetli baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma,

Kadın: Başka?

Erkek: Daha ileri durumlarda kafa karışıklığı, konuşma zorluğu hatta bilinç kaybı bile olabilir.

Kadın: Peki böyle bir durumda ne yapmalıyız? İlk yardım nasıl olmalı?

Erkek: Hemen hiç vakit kaybetmeden kişiyi serin, gölge bir yere almak lazım. Üstündeki fazla veya sıkı giysileri çıkarın.

Kadın: Tamam.

Erkek: Vücudunu serinletmek için ıslak bezlerle silin. Su püskürtün. Özellikle koltuk altı, kasık gibi bölgelere soğuk kompres iyi gelir. Ayaklarını biraz yukarı kaldırın.

Kadın: Su içirelim mi?

Erkek: Bilinci yerindeyse ve yutabiliyorsa yavaş yavaş serin su verilebilir. Ama buzlu olmasın. Ve en önemlisi hemen 112’yi arayın ya da en yakın sağlık kuruluşuna götürün. Bu gerçekten acil bir durum. Unutmamak lazım.

Kadın: Evet. Bugün sıcaklarda serin ve güvende kalmak için birçok önemli konuya değindik seninle. Şöyle bir özetlersek bol su içmek, doğru giysiler seçmek, günün en sıcak saatlerinden kaçınmak, evi serin tutmak ve risk gruplarını bilmek.

Erkek: Ve tabii tehlike işaretlerini tanıyıp ne yapacağımızı bilmek.

Kadın: Aynen öyle. Unutma bu basit gibi görünen aslında sağlığını korumak için çok büyük fark yaratabilir. Kendine iyi bakmak en önemlisi. Belki de bu sohbetten sonra şunu düşünebilirsin: Senin bu sıcak havalarda serin kalmak için en sevdiğin, en işe yarayan yöntemin ne? Bu küçük farkındalık bile yazı daha rahat geçirmeni sağlayabilir. Sağlıkla kal.