Kahve mi tercih edersin, çay mı?

Intro:

Merhaba arkadaşlar! “Turco Conmigo” podcast’ine hoş geldiniz! Ben Tarkan, ve ben Metehan. Türkçe’yi üç farklı seviyede birlikte keşfedeceğiz. Hazırsanız, başlayalım mı?

¡Hola amigos! ¡Bienvenidos al podcast de “Turco Conmigo”! Soy Tarkan, y yo soy Metehan, en cada episodio, te contaremos un tema primero en español, para que sepas de qué hablaremos. Luego, escucharás el mismo tema en turco, adaptado a diferentes niveles como principiante, intermedio y avanzado. Tú decides cuál escuchar, uno o los tres. ¿Empezamos? ¡Adelante!

El tema de hoy es cómo el café turco y el té son mucho más que bebidas en Turquía: son símbolos de hospitalidad y tradición que unen a las personas en cada momento del día.

GİRİŞ: En Turquía, el café turco y el té son más que simples bebidas; son símbolos de hospitalidad y parte esencial de nuestra cultura diaria. El café turco, preparado lentamente en un cezve, con su característica espuma, es todo un ritual, y compartirlo con amigos a menudo se acompaña de leer el futuro en los posos, creando momentos divertidos. Por otro lado, el té, siempre presente desde el desayuno hasta la noche, se sirve fuerte y caliente, ideal para largas conversaciones. Ya sea en una casa o en una cafetería, ambos son excusas perfectas para socializar y desconectar. Aunque hoy en día la cultura del café ha evolucionado con nuevas tendencias, en Turquía seguimos manteniendo vivas estas tradiciones. Además, tanto el café como el té son pilares importantes en la economía local, desde su producción hasta el consumo en cafeterías. ¡Es nuestra manera de compartir momentos y conectar con los demás! Ahora que ya conoces el tema, empecemos con el nivel…

Nivel Principiante

Temel Seviye

Türk kahvesi ve çay, Türkiye kültürünün önemli bir parçasıdır. Bazen bizim misafirlerimiz gelir. Onlara hemen kahve ya da çay ikram ederiz. Bu içecekler sadece bizi ısıtmaz, aynı zamanda sohbetlerimize de tat katar. Türk kahvesinin, köpüğü önemlidir. Kahveyi cezvede yavaş yavaş pişiririz. Köpüğü bol bir kahve daha iyidir. Kahve güzelse, ev sahibi becerikli, diye düşünürüz. Bir de kahve falı var, tabii ki! Bir fincan kahvenin içinde geleceğimizi görmeye çalışırız. Buna Kahve Falı diyoruz. Birçok kişi inanmaz ama yine de çok eğlencelidir. “Fala inanma, falsız da kalma” sözü de bu durumu anlatır.

Çay ise başka bir hikâyedir. Sabah kahvaltısından akşam yemeğine kadar her zaman yanımızdadır. Çay, sohbetlerin en iyi dostudur. Semaverdeki çayın tadı çok güzeldir. Taze çay içmek de çok keyiflidir. Bazı insanlar diyor ki, çay sağlığa faydalıdır. Ama bu konu hep tartışılır. Sonuçta, çay ve kahve sosyal hayatımızın vazgeçilmez bir parçasıdır.

Bugün, modern dünyada kahve ve çay kültürü değişiyor. Yeni nesil kahveciler ve farklı demleme teknikleri ile yeni bir dönem başlıyor. Ama yine de Türk kahvesi ve çay, birçok evde hala devam eden bir gelenektir.

Nivel Intermedio

Orta Seviye

Türk kahvesi ve çay, Türkiye’nin kültüründe çok önemli bir yer tutar. Mesela, bir misafir geldiğinde, ona hemen kahve ya da çay ikram ederiz. Bu içecekler sadece bizi ısıtmaz, aynı zamanda sohbetlerimize de apayrı bir lezzet katar. En makbul olan köpüğü bol bir Türk kahvesidir. Bunun için cezvedeki kahveyi yavaş yavaş pişirmek gerekir ve bu bile bir ritüeldir. Hatta ev sahibinin marifeti, kahvenin lezzetiyle ölçülür. Kahve falı ise işin eğlenceli tarafıdır. Bir fincan kahveyle geleceği okumaya çalışmak, arkadaşlarla eğlenceli bir vakit geçirmemizi sağlar. Hatta bunu çok güzel ifade eden bir sözümüz bir var. “Fala inanma, falsız da kalma.”

Çay ise bambaşka bir hikâyedir; birçok kişi sabah kahvaltısından başlar, akşam yemeğine kadar hiç elinden düşürmez. Çay, koyu sohbetlerin ve derin muhabbetlerin eşlikçisidir. Özellikle semaverde demlenen çayın tadı bambaşkadır. Taze demlenen çay, içene keyif verir. Bu arada çayın sağlığa faydalı olduğunu söyleyenler de çoktur. Kimilerine göre antioksidan kaynağıymış, ama bu tür şeyler hep tartışma konusu olmuştur. Gerçek ne olursa olsun, çay da, kahve de, sosyal hayatımızın vazgeçilmez bir parçasıdır.

Bugün ise “modern dünyamızda” kahve ve çay kültürü değişiyor. Yeni nesil kahveciler ve farklı demleme teknikleri ile başka bir dönemin içindeyiz. Buna rağmen Türk kahvesi ve çay, birçok evde klasik bir gelenek olmaya devam ediyor.

Nivel Avanzado

İleri Seviye

Türk kahvesi ve çay, bizim kültürümüzün tam kalbinde yer alıyor. Hani düşünün, bir misafir geldiğinde hemen bir kahve ya da çay ikram ederiz ya, işte böyle zamanlarda, bu içecekler sadece bizim içimizi ısıtmakla kalmaz, aynı zamanda sohbetlerimize de eşi bulunmaz bir lezzet katar, insanları bir araya getirir. Türk kahvesi, kendine has o köpüğüyle, cezvede yavaş yavaş pişirilmesiyle zaten başlı başına bir ritüeldir. Kimilerinin tercihi köpüksüz olsa da, birçoğu için makbul olan köpüğünün bol olmasıdır, hatta bazen kahvenin pişirilip sunulmasıyla ev sahibinin marifeti bile ölçülür, o derece! Kahve falı da cabası! Küçücük bir fincanın içindeki kahve telvesinde geleceğimizi görmeye çalışmak, inanmasanız da çok eğlenceli olabilir. Eee, “Fala inanma, falsız da kalma.” diye boşuna dememişler… 

Çaya gelince, o bambaşka bir hikâye; kimisi vardır ki sabah kahvaltısından başlar, taa gece yatana kadar bir an bile elinden düşürmez. Koyu sohbetlerin, derin muhabbetlerin bir numaralı eşlikçisidir çay. Semaverde demlenen çayın ise tadı bambaşka olur, hele bir de taze demlenmişse. Sağlığa faydaları çok, diyenler, antioksidan kaynağıdır falan diyenler de çok ama bu her zaman bitmek tükenmek bilmeyen bir tartışma konusu olagelmiştir. Günün sonunda, değişmeyen gerçek şudur ki, çay ve kahve sadece sıcak bir içecek olmaktan ziyade, her zaman bizim sosyal hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olmuştur.

Bugün ise, tırnak içinde söylüyorum, “modern dünyamızda” kahve ve çay kültürünün küçük küçük değiştiğini görüyoruz; yeni nesil, “adı lazım değil” kahveciler, farklı demleme teknikleri falan derken geleneklerimize yepyeni bir soluk geliyor ve kimilerince kabul da görüyor. Ama ne olursa olsun, bu iki lezzet bizi biz yapıyor, ve en klasik anlamıyla Türk Kahvesi ve çay geleneği birçok evde bugün hala devam ediyor. 

Evet, sevgili Metehan. Kahve bahane, sohbet şahane. Geldik sohbet bölümümüze. Doğruyu söyle, bugünkü konumuzu nasıl buldun? Valla, harika. Bence çok keyifili, çok da lezzetli bir konu. Böyle şeylerden konuşmayı daha çok seviyorum doğrusunu istersen.  O zaman asıl sohbete hemen şu klasik soruyla başlayayım, sen bir çayı mı tercih edersin, yoksa kahveyi mi? Pfff… Zor soru. Sanırım ikisinin de yeri ayrı. Kahvaltı sırasında, mesela, ne kahve içerim ne çay. Kahvaltıdan sonra da ilk önce bir çay içiyorum, sonra bir kahve. Sen? Ritüellerimiz hemen hemen aynı. Sadece ben çaya kahvaltı sırasında başlıyorum ve ilk sorumu soruyorum. 

Soru ve Cevaplar

1. Türkçede kahveyle ilgili birçok söz var. Mesela bir tanesini az önce kullandım, kahve bahane, sohbet şahane. Bu bölümde daha önce de fala inanma, falsız da kalma sözünü kullanmıştım. Sonuçta podcastimiz Türkçe öğrenmek isteyenler için olduğuna göre Türkçede kahveyle ilgili başka hangi sözleri biliyorsun?

Türkçede kahveyle ilgili gerçekten birçok güzel söz var. Senin de soyledigin gibi gibi, biri ‘Kahve bahane, sohbet şahane’ çok kullanılan bir ifadedir. Bu aslında başka bir sözün biraz güncellenmiş hali. Bunun aslı Gönül ne kahve ister ne kahvehane, gönül sohbet ister kahve bahane.’ Burada ‘bahane’ kelimesi, sebep, vesile, ya da İspanyolca’da “excusa” anlamına gelir. Yani, aslında kahve sadece bir bahanedir, asıl önemli olan sohbetin kendisi ve birlikte geçirilen keyifli zamandır. İnsanlar kahve içmek için bir araya gelir ama esas amaç sohbet etmektir. 

Diğer söz, ‘Fala inanma, falsız da kalma’, Türk kahvesiyle yakından ilişkili. Herkes değilse de bazı insanlar, kahveyi içtikten sonra fincanı ters olarak kapatırlar. Soğuyunca telvesindeki şekillere bakarak geleceğe dair yorumlarda bulunurlar. Aslında bunu çok ciddiye alanlar da yok değil ama tabii ki bir eğlence ve sohbet aracı olarak görmek lazım. Bu sözdeki anlam da, tam olarak böyle. Fala inanmasan bile bu keyifli gelenekten geri kalma, şeklinde özetlenebilir.

Bunlar dışında, Türkçede kahveyle ilgili başka güzel sözler de var. Aklıma gelenlerden biri, mesela, ‘Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır.’ Bu söz, kahve ikram etmenin ya da birine kahve ısmarlamanın büyük bir dostluk anlamı taşıdığını ifade eder. Bu söz bize diyor ki, kahvenin değeri sadece içilen anla sınırlı değildir; dostluk, yıllar boyunca devam eder. Bu sözün kökeni Osmanlı dönemine kadar uzanıyor diye biliyorum.

2. Kahveyle ilgili var da, acaba çayla ilgili neden bu kadar çok söz yok? Benim aklıma bir tane bile gelmiyor. 

E, kahvenin Osmanlı İmparatorluğu’na gelişi neredeyse 16. yüzyılda. O zamanlar kahve ta Yemen’den gelirmiş (ki biliyorsun böyle bir söz de var) ve toplumda bayağı popüler olmuş. Kahvehaneler kurulmuş, insanlar toplanıp kahve eşliğinde sohbetler etmişler, fallar bakmışlar falan derken, kahve iyice sosyal hayatın merkezine yerleşmiş. Düşün, ta Osmanlı zamanında. Ama çay öyle değil. Çayın bizde yaygınlaşması Cumhuriyet dönemini buluyor. Özellikle de 1930’lardan sonra popüler oluyor. Yani, kahveyle ilgili daha fazla söz olması gayet doğal. Kahve bizde çok daha eski bir alışkanlık.

Bir de şu var tabii ki. Kahve, Osmanlı zamanında daha çok saraylıların ve entelektüellerin içtiği bir şeymiş. Kahvehaneler de o dönemde bayağı popülermiş, çünkü insanlar orada toplanıp entelektüel sohbetler yapar, siyasetten, edebiyattan falan konuşurlarmış. Antropolojik olarak bir araştırmak lazım ama tahminim, bu yüzden kahvenin biraz daha “havalı” bir içecek olarak görülmesi ve onunla ilgili daha fazla sözün dile yerleşmesi.

3. Biraz da çaydan bahsedelim. Şekerli mi şekersiz mi? 

Tabii ki, şekersiz. O taptaze demlenmiş çayın kendi lezzeti zaten muhteşem. İçine şeker atmak çayın bütün doğallığına, o müthiş aromaya ihanet resmen! Şekerli çay, çayın gerçek tadını maskelemekten başka bir şey değil. Bir de, hadi dürüst olalım, fazla şeker dişlere zarar! Bunu da unutmamak lazım. 

Şekersiz çayın asıl olayı şu aslında. Bir kere alışan, çayı bir daha asla şekerli içemez. Sen nasıl içiyorsun çayını?

• Ben de şekerli hiç içemem. 
• Tebrikler, doğru karar. 
• Küçük bir sorum daha var.
• Tabii.

3. Türk kahvesi ve Yunan kahvesi. Farkları ne?

Hahaha, sormasan şaşırırdım! Tamam, o zaman, bence artık tartışmaya son noktayı koyalım! Şimdi, adına ister Türk kahvesi de, ister Yunan kahvesi, sonuçta hepsi aynı cezvenin içinde pişen aynı kahve. Biz Türk kahvesi diyoruz, Yunanistan’da “Greek coffee”, Bosna’da “Boşnak kahvesi”. Yani, biraz milliyetçilik aromalı kahveler, bence. İstanbul’da “orta şekerli” istersin, Atina’da “metrio” dersin, aynı kahve gelir! “Yok, Yunan kahvesi daha ince çekiliyor” falan diyenlere de aldırma, çünkü zaten bizimki de pudra şekeri gibi! Ama kahvenin köpüğüne Yunanistan’da “kaymaki” deniyor. Türkçe’den “kaymak”tan geçmiş yani. Bunu da antrparantez söylemiş olayım. Ama günün sonunda kahve hep aynı, sadece isim değişiyor.

• Çok lezzetli bir sohbet oldu, Metehan. Çok teşekkürler. 
• Ben teşekkür ederim. Bir ara beraber bir kahve içelim. 
• Hahaha. Tamam tabii ki. Evet arkadaşlar, sohbetimizin sonuna geldik ama veda etmeden önce, bu haftanın ifadesi: Sohbet etmek

Sohbet etmek significa tener una conversación amigable y relajada, similar a “charlar”, pero con un toque más cercano y sincero entre amigos. Y ahora haz una frase con esta expresión y compártela en los comentarios.

Outro

Evet arkadaşlar, bir bölümün daha sonuna geldik! Umarız Türkçe öğrenirken keyif almış ve yeni kelimeler öğrenmişsinizdir. Bölümün transkriptini ve Türkçe kurslarımızla ilgili daha fazla bilgiyi https://turcoconmigo.podbean.com web sitemizde bulabilirsiniz. Ayrıca, bizi Instagram’da @turcoconmigo hesabından takip etmeyi unutmayın!

¡Ya hemos llegado al final de otro episodio! Esperamos que hayáis disfrutado aprendiendo turco y que hayáis aprendido nuevas palabras. Podéis encontrar la transcripción de este episodio, y más información sobre los cursos de turco, en nuestra web turcoconmigo.podbean.com. No olvidéis seguirnos en Instagram en nuestra cuenta @turcoconmigo. ¡Nos vemos en el próximo episodio! Bir sonraki bölümde görüşmek üzere, hoşça kalın!

[Müzik]